مردم استهبان هم چون ساير مناطق ايران فرا رسيدن ايام نوروز را به فال نيك گرفته و از ده روز قبل با شور و شوق به پيشواز عيد نوروز ميروند و خود را براي آغاز سال نو آماده ميكنند.
يك روز پيش از عيد نوروز را علفه يا عرفه ميگويند. در اين روز از كوچك و بزرگ به حمامهاي عمومي رفته و حنا ميبندند. در استهبان رسم است كه حيوانات و گوسفندان را حنا ميبندند و آنها را هم در شادي خود شريك ميكنند. مردم معتقدند اگر حيوان رنگي نشده باشد، ميگويد: «مگر صاحب من مرده بود كه من را حنا نبست؟»
خانه تكاني از حدود بيست روز قبل از عيد آغاز مي شود. گليم، قالي و نمدها را از اطاق بيرون آورده و به بيرون از شهر ميبرند و روي كوپهاي از قلوه سنگ، پهن ميكنند و ميتكانند. خانههاي كاهگلي دود خورده را با دوغاب گل رس يا سنگ سفيداب سفيد ميكنند. شيشهها را تميز ميكنند و تارهاي عنكبوت چسبيده به گوشه ديوارها را ميگيرند. آب حوض را خالي ميكنند و دو سه روز بدون آب ميگذراند تا نور خورشيد بوي ماندگي آن از بين ببرد.
شست و شو: لباسها و ملحفهها، پرده و پتوها را به دو رودخانه فصلي استهبان، فتح آباد و پيرمرداد ميبرند و با چوبك و صابون ميشويند.
سبز كردن سبزه: مقداري از حبوبات مانند گندم، جو، نخود، لوبيا و عدس را در دوري (بشقاب) ميريزند پارچه نمدار روي آن ميكشند و با آب دادن هر روزه آن شاهد سبز شدن آن مي شوند. روي كوزههاي سفالي پارچه نازكي ميپيچند و دانههاي گياهي چسبناك ميچسبانند و كوزه را پر از آب ميكنند تا اين دانهها سبز شوند و هنگام تحويل سال اين سبزهها را داخل سفره ميگذارند.
تهيه آجيل محلي: تخمههاي هندوانه و كدو را پاك ميكنند و ميشويند و زير آفتاب خشك ميكنند سپس در ماهي تابه ريخته با نمك، آب ليمو و زعفران آنها را بو ميدهند مقداري مغز بادام را در آب گرم ميخيسانند و پوست قهوه اي رنگ آن را گرفته و بو ميدهند و به تخمهها اضافه ميكنند و بعد از آن مويز و انجير و صد و يك آجيل عيدشان را درست ميكنند.
پختن سمنو و نان شيرين هم در استهبان مرسوم است. از شيرينيهاي ويژه استهبان كلوچهف حاجي بادام، كماچ، نان فسي (فسايي)، شاه پسند، لوز، بادام و سوهان كنجدي نام برد.
سفره هفت سين
روز عيد پيش از تحويل سال سفرهاي پهن ميكنند. بالاي آن آينه و قرآن ميگذارند و شمع روشن ميكنند. هفت سين را كه شامل سبزه، سركه، سماق، سمنو، سنجد، سيب و سير است با زيبايي در سفره ميچينند. چيزهايي ديگري كه در سفره مينهند عبارت است از سكه، سيني، سنبل، تخم مرغ رنگ كرده گندم، جو، برنج، شير، انگور، نان شيريني و نان تيري كه به نيت بركت در سفره گذاشته ميشود.
چند عدد انار به جهت در امان ماندن از گزند مار و عقرب در سالي كه در پيش رو است در سفره گذاشته ميشود. پيرمرد يا پيرزني مسن بر آنها دعا ميخواند و بعد از تحويل سال اين انارها را ميخورند. در هنگام تحويل سال سعي ميكنند كه همگي اعضاي خانواده كنار سفره هفت سين نشسته باشند آيينهاي افقي در سفره ميگذارند تخم مرغي روي آن قرار داده به آن چشم ميدوزند تا ببيند تخم مرغ چه زماني حركت ميكند.
يك روز پيش از عيد نوروز را علفه يا عرفه ميگويند. در اين روز از كوچك و بزرگ به حمامهاي عمومي رفته و حنا ميبندند. در استهبان رسم است كه حيوانات و گوسفندان را حنا ميبندند و آنها را هم در شادي خود شريك ميكنند. مردم معتقدند اگر حيوان رنگي نشده باشد، ميگويد: «مگر صاحب من مرده بود كه من را حنا نبست؟»
خانه تكاني از حدود بيست روز قبل از عيد آغاز مي شود. گليم، قالي و نمدها را از اطاق بيرون آورده و به بيرون از شهر ميبرند و روي كوپهاي از قلوه سنگ، پهن ميكنند و ميتكانند. خانههاي كاهگلي دود خورده را با دوغاب گل رس يا سنگ سفيداب سفيد ميكنند. شيشهها را تميز ميكنند و تارهاي عنكبوت چسبيده به گوشه ديوارها را ميگيرند. آب حوض را خالي ميكنند و دو سه روز بدون آب ميگذراند تا نور خورشيد بوي ماندگي آن از بين ببرد.
شست و شو: لباسها و ملحفهها، پرده و پتوها را به دو رودخانه فصلي استهبان، فتح آباد و پيرمرداد ميبرند و با چوبك و صابون ميشويند.
سبز كردن سبزه: مقداري از حبوبات مانند گندم، جو، نخود، لوبيا و عدس را در دوري (بشقاب) ميريزند پارچه نمدار روي آن ميكشند و با آب دادن هر روزه آن شاهد سبز شدن آن مي شوند. روي كوزههاي سفالي پارچه نازكي ميپيچند و دانههاي گياهي چسبناك ميچسبانند و كوزه را پر از آب ميكنند تا اين دانهها سبز شوند و هنگام تحويل سال اين سبزهها را داخل سفره ميگذارند.
تهيه آجيل محلي: تخمههاي هندوانه و كدو را پاك ميكنند و ميشويند و زير آفتاب خشك ميكنند سپس در ماهي تابه ريخته با نمك، آب ليمو و زعفران آنها را بو ميدهند مقداري مغز بادام را در آب گرم ميخيسانند و پوست قهوه اي رنگ آن را گرفته و بو ميدهند و به تخمهها اضافه ميكنند و بعد از آن مويز و انجير و صد و يك آجيل عيدشان را درست ميكنند.
پختن سمنو و نان شيرين هم در استهبان مرسوم است. از شيرينيهاي ويژه استهبان كلوچهف حاجي بادام، كماچ، نان فسي (فسايي)، شاه پسند، لوز، بادام و سوهان كنجدي نام برد.
سفره هفت سين
روز عيد پيش از تحويل سال سفرهاي پهن ميكنند. بالاي آن آينه و قرآن ميگذارند و شمع روشن ميكنند. هفت سين را كه شامل سبزه، سركه، سماق، سمنو، سنجد، سيب و سير است با زيبايي در سفره ميچينند. چيزهايي ديگري كه در سفره مينهند عبارت است از سكه، سيني، سنبل، تخم مرغ رنگ كرده گندم، جو، برنج، شير، انگور، نان شيريني و نان تيري كه به نيت بركت در سفره گذاشته ميشود.
چند عدد انار به جهت در امان ماندن از گزند مار و عقرب در سالي كه در پيش رو است در سفره گذاشته ميشود. پيرمرد يا پيرزني مسن بر آنها دعا ميخواند و بعد از تحويل سال اين انارها را ميخورند. در هنگام تحويل سال سعي ميكنند كه همگي اعضاي خانواده كنار سفره هفت سين نشسته باشند آيينهاي افقي در سفره ميگذارند تخم مرغي روي آن قرار داده به آن چشم ميدوزند تا ببيند تخم مرغ چه زماني حركت ميكند.
نوشته شده توسط امین مصدقی در سه شنبه بیست و نهم اسفند 1385 ساعت 12:20 | لینک ثابت |
استهبان شهری در فارس
