همه ساله از اواسط مردادماه برداشت محصول انجير خشك در استهبان آغاز ميشود كه امسال با توجه به بارش مطلوب باران و رعايت توصيههاي كارشناسان از سوي باغداران پيش بيني ميشود بيش از ۱۵هزار تن انجير خشك توليد شود.
در استهبان بيش از دو ميليون اصله درخت انجير وجود دارد كه محصول آن بهلحاظ كيفيت در جهان مقام اول را داراست واين شهرستان به عنوان بزرگترين توليدكننده انجير در جهان مطرح است.
وي افزود: نزديك به ۶۰درصد توليد استهبان به كشورهاي حوزه خليج فارس، چين، هنگ كنگ، كره جنوبي، ژاپن ، تايوان ، مالزي و هلند صادر ميشود.
معاون اداره جهاد كشاورزي استهبان گفت : امرار معاش بيش از ۸۰درصد از مردم استهبان بطور مستقيم و غير مستقيم به انجير وابسته است وايجاد صنايع تبديلي واحداث كارخانههاي فرآوري انجير ميتواند به ارزش افزوده اين محصول منجر شود.
يك روز پيش از عيد نوروز را علفه يا عرفه ميگويند. در اين روز از كوچك و بزرگ به حمامهاي عمومي رفته و حنا ميبندند. در استهبان رسم است كه حيوانات و گوسفندان را حنا ميبندند و آنها را هم در شادي خود شريك ميكنند. مردم معتقدند اگر حيوان رنگي نشده باشد، ميگويد: «مگر صاحب من مرده بود كه من را حنا نبست؟»
خانه تكاني از حدود بيست روز قبل از عيد آغاز مي شود. گليم، قالي و نمدها را از اطاق بيرون آورده و به بيرون از شهر ميبرند و روي كوپهاي از قلوه سنگ، پهن ميكنند و ميتكانند. خانههاي كاهگلي دود خورده را با دوغاب گل رس يا سنگ سفيداب سفيد ميكنند. شيشهها را تميز ميكنند و تارهاي عنكبوت چسبيده به گوشه ديوارها را ميگيرند. آب حوض را خالي ميكنند و دو سه روز بدون آب ميگذراند تا نور خورشيد بوي ماندگي آن از بين ببرد.
شست و شو: لباسها و ملحفهها، پرده و پتوها را به دو رودخانه فصلي استهبان، فتح آباد و پيرمرداد ميبرند و با چوبك و صابون ميشويند.
سبز كردن سبزه: مقداري از حبوبات مانند گندم، جو، نخود، لوبيا و عدس را در دوري (بشقاب) ميريزند پارچه نمدار روي آن ميكشند و با آب دادن هر روزه آن شاهد سبز شدن آن مي شوند. روي كوزههاي سفالي پارچه نازكي ميپيچند و دانههاي گياهي چسبناك ميچسبانند و كوزه را پر از آب ميكنند تا اين دانهها سبز شوند و هنگام تحويل سال اين سبزهها را داخل سفره ميگذارند.
تهيه آجيل محلي: تخمههاي هندوانه و كدو را پاك ميكنند و ميشويند و زير آفتاب خشك ميكنند سپس در ماهي تابه ريخته با نمك، آب ليمو و زعفران آنها را بو ميدهند مقداري مغز بادام را در آب گرم ميخيسانند و پوست قهوه اي رنگ آن را گرفته و بو ميدهند و به تخمهها اضافه ميكنند و بعد از آن مويز و انجير و صد و يك آجيل عيدشان را درست ميكنند.
پختن سمنو و نان شيرين هم در استهبان مرسوم است. از شيرينيهاي ويژه استهبان كلوچهف حاجي بادام، كماچ، نان فسي (فسايي)، شاه پسند، لوز، بادام و سوهان كنجدي نام برد.
سفره هفت سين
روز عيد پيش از تحويل سال سفرهاي پهن ميكنند. بالاي آن آينه و قرآن ميگذارند و شمع روشن ميكنند. هفت سين را كه شامل سبزه، سركه، سماق، سمنو، سنجد، سيب و سير است با زيبايي در سفره ميچينند. چيزهايي ديگري كه در سفره مينهند عبارت است از سكه، سيني، سنبل، تخم مرغ رنگ كرده گندم، جو، برنج، شير، انگور، نان شيريني و نان تيري كه به نيت بركت در سفره گذاشته ميشود.
چند عدد انار به جهت در امان ماندن از گزند مار و عقرب در سالي كه در پيش رو است در سفره گذاشته ميشود. پيرمرد يا پيرزني مسن بر آنها دعا ميخواند و بعد از تحويل سال اين انارها را ميخورند. در هنگام تحويل سال سعي ميكنند كه همگي اعضاي خانواده كنار سفره هفت سين نشسته باشند آيينهاي افقي در سفره ميگذارند تخم مرغي روي آن قرار داده به آن چشم ميدوزند تا ببيند تخم مرغ چه زماني حركت ميكند.
محمدجواد فضلي ، شهردار استهبان با بيان اين که اين اقدام در زمان شهردار سابق اين شهر انجام گرفت ، گفت : اين درخت بر اثر بي آبي خشک و پوسيده شده بود و بيم آن مي رفت که روي مسجد يا رهگذري بيفتد. به همين دليل شهردار سابق استهبان طي طرحي از سوي استانداري ، به قطع اين درخت تاريخي اقدام کرد. به گزارش ميراث خبر و به گفته شهرداري استهبان ، طرح قطع اين درخت بيش از 10 سال پيش داده شده بود اما شهردار سابق اين شهر بتازگي آن را قطع کرده است.
چنار 900 ساله استهبان که از آن به عنوان هويت اين شهر تاريخي ياد مي شود ، يکي از درختهاي تاريخي و معروف کشور بود که همواره عده زيادي براي ديدن آن به استهبان مي آمدند. به گفته اهالي شهر استهبان که از قطع اين درخت بشدت ناراضي هستند ، اين چنار در طول 900 سال قدمت خود ، مشکلي براي اين شهر به وجود نياورده بود و قطع آن بدون در نظر گرفتن خواسته اهالي شهر صورت گرفته است.
 |
× مسجد كشفي - انارستان جديد
× مسجد قاضي – ابتداي كوچه نعيمي
× مسجد آقا – با عمارت قديم در محله تير ونجان مسجد
× مسجد يزديان –محله تيرونجان
× مسجد صاحب الزمان- آخر محله تيرونجان
× مسجد ملوك- كوچه هميشه بهار
× مسجد ملا حسين-كوچه پريكوه
× مسجد گوهريه – مسجد درب بازار
× مسجدساباط – جنب كوچه ساباط
× مسجد ته اهر – پائين تر از محله اهر
× مسجد چنارو – آخرين نقطه محله اهر
× مسجد وكيل آباد – محله وكيل آباد
× مسجد پنار – جنب حسينيه پنار
× مسجد كهزاد – روبروي مدرسه شهريور
× مسجد صالح – محله كزمان
× مسجد باب الباب – محله كزمان
× مسجد احمدي – محله كزمان
× مسجد بشير –پائين محله كزمان
× مسجد خلوت – محله خلوت
× مسجد مرتضي علي – محله كوچه شاه
× مسجد محقق – محله كوچه شاه
× مسجد خواجه خضر – آخر محله كوچه شاه
× مسجدباب الاسلام – اول محله ميري
× مسجد خليفه – نزديك ميدان محله ميري
× مسجد باغ مو -نزديك ميدان محله ميري
× مسجد بازار – نزديك مسجد جامع
× مسجد الرضا –بلوار قائم
× مسجد خليل ا…-بلوار قائم
× مسجد امام حسين -بلوار قائم
× مسجد ابوالفضل -بلوار قائم
× مسجد الزهرا – خيابان كارگر
× مسجد گلدي – انارستان قديم
× مسجد آسياب هفتم – روبروي جهاد سازندگي
× مسجد پيرزن – روي آب انبار چهار راه پيرزن
× مسجد ابوالفضل – روبروي پمپ بنزين ج-شيراز
× مسجد امير المومنين – خ كمربندي
× مسجد امير المومنين – محله ترك ها
× مسجد با لا سر – نزديكي امام زاده پير مراد
× مسجد الرجاء – جنب مركز بهداشت
× مسجد عزالدين – محله ديزدي
× مسجد زير چنار – صحراي تير ونجان
× مسجد شيخ علي نقي – جنب بقعه شيخ علي نقي
× مسجد حمام حاجي خان – جنب حمام حاجي خان
× مسجد ولي عصر – جنب حسينيه ولي عصر ( درب دكان)
× مسجد سجاد – خيابان اهر
× مسجد ويليكا – جنب چاه محله ميري
× مسجد كوشك – محله اهر
× مسجد رئيس – در چهار راه اهر
معروف به شهيد رابع در سال 1216 ه.ق در استهبان متولد شدو تحصيلات اوليه را در همين جا
سپري كرد. در 12 سالگي به شيراز آمد و به ادامه تحصيل پرداخت. مدتي از عمر خود را در اصفهان و تهران گذرانده و در سال 1264 ه.ش به سامره مسافرت كرد. در سامره از محضر
آيت ا.. محمد حسن شيرازي كسب فيض كرده و نهايتا در سال 1284 با بازگشت به شيراز
امامت جماعت مسجد حاج ميرزا كريم شيراز را به عهده گرفت. درحاشيه اين امر مذهبي
شيخ محمد باقر استهباناتي مجالس بحث دروس را نيز جهت استفاده طلاب تشكيل داد.
او بنا به روحيه خاص مبارزه با ظلم و افكار حق طلبانه اي كه داشت در جريان مشروطه به
آزادي خواهان پيوسته و با استبداد به مبارزه پرداختند. اين امر باعث شد كه در 1286 ه.ش
از طرف مستبدان قاجاري مورد سوء قصد واقع شد و در حسينيه قوام به شهادت رسيدند.
جسد ايشان در حافظيه دفن كردند. از آثار ايشان مي توان خدوث عالم - رساله جوابيه –
كه ايشان به سئولات شاگردانش جواب گفته اند ، رساله منظوم كه شامل 10 هزار بيت در احكام و فرائض ديني است مي توان نام برد.
اين دل تنگم عقده ها دارد
گوييا ميل كربلا دارد
اي يزيد اين سر، بر تو مهمان است
گز لبش جاري، صوت قران است
مردان سياه پوش چوب ها را به بالاي سر مي برند و بر هم مي سايند و با آهنگ مرثيه خوان تكرار مي كنند :
كز لبش جاري صوت قران است
صدايي چك چك چوب ها با صداي مرثيه خوان در هم مي پيچد.
آيين نمايشي چك چكو هر ساله در استهبان فارس در ظهر عاشورا بر پا مي شود . اين آييين شكلي سمبليك از اتفاقاتي است كه پس از شهادت سرور آزادگان جهان حضرت اباعبدالله الحسين بر پا مي شود. مردم اين شهر همسايه زاگرس معتقدند بر اساس روايت مورخين پس از شهادت امام حسين لشكريان يزيد به دستور شمر لعين اسب هايشان رابر جنازه شهداي كربلا مي تازند و اين صداي چك چك ياد آور سم كوبي اسبان اشقيا بر بدن هاي مطهر اوليا است.
مرثيه خوان دوباره مي خواند:
اي فرنگي در مجلست حاضر
اين چه آيين و ، اين چه ايمان است ؟
سيد محمد غضنفر پور مرثيه خوان اين گروه در خصوص اين آيين به ميراث خبر توضيح مي دهد:«اين آيين نمايشي در استهپان فارس در عصر عاشورا برگزار مي شود.»
وي در خصوص عقيده بر پايي اين آيين مي گويد:« مراسم چك چكو اشاره به چك چك سم هاي اسب بر بدن مطهر امام يا چك چك شمشير در صحنه جنگ است.»
محمود خوش نيت سرپرست و كارگردان اين آيين نيز با اشاره به برخي از روايت هاي برگزاري اين مراسم مي افزايد:«يكي از روايت هاي اين آيين اين است كه در مجلس يزيد هنگامي كه سر مطهر شروع به خواندن قران كرد يزيد لعين با چوب خيزران بر دهان آن حضرت ضرباتي زد.»
مزن ظالم، چوب كين هر دم، بر لب پر خون
كين لب پر خون بوسه گاه ختم رسولان است
مزن ظالن، چوب خود بر دار ، پيش اين چشمان يتيمانش
مردان مي چرخند و اشعار را با هم تكرار مي كنند و چوب ها را بر هم مي كوبند.
غضنفر پور كه 50 سال است در اين مراسم شركت مي كند و در رثاي سرور شهيدان مرثيه مي خواند در خصوص قدمت اين مراسم در استهبان مي گويد:« اين مراسم 150 تا 200 سال پيش دراين شهر برگزار مي شد. بيشتر اشعارش ثابت است و اشعاري كه انتخاب شده سنتي است و دهان به دهان نقل شده است.»
خوش نيت مي گويد:گويندگان اين اشعار شاعران استهبان هستند كه در طي سال ها اين اشعار را سروده اند. »
چك چكو نوعي تعزيه و نمايش سنگ پراني است. عزاداران دو چوب تراشيده كه از نوعي صندل تراشيده شده هاست را در مشت مي گيرند و بر اساس آهنگ شعر مرثيه خوان دست ها را بر بالاي سر مي برند و آن ها را به هم مي كوبند و سپس خم مي شوند و سنگ ها را در ميان پاها بار ديگر بر هم مي زنند و يك قدم به جلو مي روند.
به گفته خوش نيت در اصل اين مراسم با برهم زدن سنگ بر گزار مي شد ولي به دليل خورد شدن سنگ چوب جايگزين شد.
كارگردان اين گروه مي گويد:« اين مراسم نوعي نمايش است و حالت نمادين دارد .اين نمايش كه خاص روز عاشوراست ، با حضور حداقل 200 تا 300 نفراجرا مي شود.»
اعضاي اين گروه عزاداران در حسينيه ملا عبدالله در محله آب بست شهر استهبان گردهم مي آيند و چك چكو را برگزار مي كنند.
مرثيه خوان دوباره با آواز مي خواند:
تو خود كشتي شاه دينم را
مي كشي اينك ، عابدينم را
آه واي ياران، از دل زينب
داد و فرياد از ، مشكل زينب
مي روم مي بينم ، در كجا زينب
شكوه از شمر بي حيا دارد.
حلقه گسترده تر مي شود چك چك فضا را پر مي كند :
مي روم ببينم ببينم ، در كجا كلثوم
از غم اكبر ، ناله ها دارد
مي روم ببينم ، در كجا قاسم
عيش دامادي وين به پا دارد ؟
اين دل تنگم عقده ها دارد
گوييا ميل كربلا دارد
يا بكش ما را ، جاي آن بيمار
چون كه اين ، باب ما يتيمان است
مدير جهادكشاورزي استهبان روزچهارشنبه در گفت وگو با خبرنگارايرنا گفت:
انجير اين شهرستان از رقم سبز است و باروري اين رقم انجير با گردهافشاني و انتقال دانه گرده از پرچم ميوههاي درخت انجير "بر- " Barتوسط زنبور گردهافشان "بلااستوفاگا" به سطح كلاله گلهاي خامهبلند در ميوه خوراكي انجام مي شود.
مهندس عباس حسيني افزود: باغداران انجير از اواسط خردادماه با قراردادن ميوه "بر" نسل بهاره در درختان انجير عمليات گردهافشاني را آغاز ميكنند.
وي اظهار داشت: عمليات گردهافشاني در سه نوبت و هر شش روز يكبار انجام مي شود و براي هر درخت بطورمتوسط بين ۳۰تا ۶۰عدد ميوه بر به مصرف ميرسد.
مديرجهاد كشاورزي استهبان اظهار داشت: با اين روش گرده افشاني هر درخت انجير بين ۱۵تا ۳۰كيلوگرم انجير خشك توليد ميكند.
حسيني گفت: پيش بيني ميشودامسال ۱۶هزار تن انجير خشك از باغهاي انجير اين شهرستان برداشت شود.
شهرستان استهبان از سرزمينهاي شرق استان فارس است كه از شمال به درياچه بختگان از جنوب به كوههاي توده و از غرب بهدشت رونيز واز شرق به كوههاي داراب محدود ميشود. در حقيقت اين منطقه دشتي است با 1767 متر ارتفاع از سطح دريا و 2652 كيلومترمربع وسعت. با اين شرايط شهرستان استهبان دردشتي قرار دارد كه توسط كوهها اجاطه دشه است. از اين شهر مدار 29 درجه و 8 دقيقه عرض شمالي و 59 درجه و 3 دقيقه طول شرقي مي گذرد. جاده كوهستاني شرق شهرستان به طول 35 كيلومتر عامل ارتباط آن با نيريز است. جاده غربي شهرستان به طرف شيراز از دشتهاي به هم پيوسته رونيز مي گذرد. اين جاده تا شيراز 175 كيلومتر طول دارد كوههاي مرتفع، قسمتهاي غربي- جنوب غربي- جنوبي و تاحدودي شمالي منطقه را فراگرفته اند منابع آب منطقه را چشمه- قنات و رودخانه تشكيل مي دهند. رودخانه هاي اين شهرستان فصلي بوده و در اسفند و فروردين سالهاي پرباران از ارتفاعات جنوبي مشرف به شهرستان سرچشمه مي گيرند. پوشش گياهي اين منطقه را درختان به- ارژن- سرو كوهي و ... با درختچه هاي كوچك ديگر مي باشد. بيشترين تعداد درختان اين ناحيه را درخت انجير به خود اختصاص داده است. شروع اولین آبادی در استهبان به سال 661 قبل از میلاد مربوط می شود . این شهرستان دارای سوابق کهن تاریخی و مذهبی می باشد و دانشمندانی چون : آیت اله اصطهباناتی – آیت اله شیخ محمد باقر – شهید رابع و ... از این شهرستان برخاسته اند . مردم این شهرستان از دیر باز از لحاظ ایمان و پایبندی به اسلام شهره بوده اند .
عمده ترين اقلام صادراتي اين شهرستان انجير مي باشد. در شرايط بارندگي مناسب (mm450-400) يا پراكندگي مناسب توليد انجير شهرستان به 000/20 تن مي رسد كه درآمد حاصل از انجير شهرستان حدود 000/000/000/20 تومان مي باشد ولي در شرايط حال به علت خشكساليهاي پياپي ميزان توليد به 7-6 هزار تن كاهش يافته و درآمد شهرستان از محل انجير به حدود 75 ميليارد تومان درسال ميرسد صادرات انجير به كشورهاي هنگ كنگ، ژاپن و كشورهاي حوزه خليج فارس و كشورهاي آسياي ميانه صورت مي گيرد.
اين شهرستان با دارا بودن بيش از 2500000 (دو ميليون و پانصدهزار) اصله درخت انجير ديم در سطح بيش از 20000 (بيست هزار) هكتار، اولين و مهمترين منطقه انجير خيز در ايران و جهان محسوب مي شود.
در حال حاضر توليد انجير ديم (خشك) در اين منطقه بيش از 20000 (بيست هزار) تن مي باشد كه بدين ترتيب بالاترين رقم توليد اين نوع انجير در جهان به شمار مي رود. از لحاظ نوع انجير و كيفيت، انجير استهبان در جهان بي نظير است و به همين دليل يكي از اقلام مهم صادرات در زمينه خشكبار، انجير استهبان مي باشد.
زعفران گرانقيمت ترين ادويه در جهان مي باشد، زعفران همان کلاله و يا پرچم قرمز رنگ گياه زعفران است، که حدود 130 عدد از آن 1 گرم ميشود. در حال حاضر زعفران به وسيله دست توليد و آماده ارايه به بازار مي گردد و اين شايد يکي از دلايل بالا بودن قيمت آن که بين 2 تا 10 دلار براي هر گرم باشد لازم به ذکر است که اين تنوع قيمت مربوط به فصل فروش، محل فروش و ... مي باشد.
زمان توليد اين گياه فصل پاييز است
|
|
شما عزیزان با کلیک کردن وارد این پایگاه می توانید شوید.
حداكثر گرماي تابستان در اين منطقه 36 درجه و حداقل سرماي زمستان 4 درجه زير صفر است. متوسط باران سالانه بين 50 تا 450 ميليمتر گزارش شده است. اين درجه حرارت و مقدار بارندگي، كوهستانها و چشمه سارهاي منطقه بالاخص كوههاي جنوب شهرستان را سر سبزي و طراوت خاصي بخشيده به گونه اي كه باغات و بوستانهاي روح افزا و انجيرستانها و انگورستانهاي وسيع و سرسبز در اطراف شهر و مناظر چشمگيري بوجود آورده است.
تغيير ريزش برف و باران سالانه از خصلتهاي طبيعي و كهن منطقه محسوب مي شود. اين ويژگي كه مخصوص نواحي آب و هوائي متاثر از اقليم كويري است در كم و زياد شدن آب چشمه هاي و قناتها تاثير فراوان دارد بطوري كه اگر يكسان بارندگي فراوان (بخصوص بصورت برف در ارتفاعات) صورت گيرد آب چشمه سارها و قناتها سنگين و زياد خواهد بود و بر عكس اگر كمي بارندگي در مدت چند سال به صورت پيوسته رخ دهده حتي ممكن است به خشك شدن برخي منابع آب بيانجامد. در چنين وضعي كم آبي تا فرارسيدن سالهاي پر باران تر سالي (خوش سالي) و به سالهاي كم باران، خشك سالي (بد سالي) مي گويند.
